ekoterapie

Pozytywnym przykładem współistnienia ludzi i natury jest grupa społeczna mieszkająca w Chudobczycach, małej wiosce położonej w Wielkopolsce. Wspólnota powstała na zasadach stworzonych 15 lat temu przez małżeństwo psychologów, Barbarę i Tomasza Sadowskich. Chcieli oni jednoczyć członków naszego społeczeństwa, którzy nie potrafili poradzić sobie z problemami powstałymi po okresie transformacji. Założyli Fundację Pomocy Wzajemnej „Barka”, stwarzając tym samym system pomocy dla ludzi, którzy utracili własną tożsamość i nie potrafią odnaleźć się w nowej rzeczywistości społeczno- ekonomicznej. Tak powstał prawdziwy azyl dla ludzi, którzy nie mają dokąd pójść. Do dzisiaj zostało stworzonych 30 wspólnot „Barki”. Na co dzień mieszka i pracuje w nich blisko 750 osób. Każda ze wspólnot powoli staje się tworem autonomicznym, uniezależnionym od centrali znajdującej się w Poznaniu.

rozbitkowie

Również fundacja w Chudobczycach, oprócz kontynuowania sztandarowych programów „Barki”, stara się animować własne projekty. Tak wiec obok przedsięwzięć socjalno-edukacyjnych, wspólnota rozwija się na zasadach farmy ekologicznej. Między innymi na tej podstawie buduje swoją niezależność. Jak mówi Krystyna Dorsz, dyrektor placówki w Chudobczycach, usamodzielnienie się to symboliczne zamknięcie 15–letniego okresu zainicjowanego przez małżeństwo Sadowskich. Fundacja rozwija własne inicjatywy prowadzące do budowania społeczeństwa obywatelskiego, w którym każdy chce i ma możliwość pełnienia istotnej roli. Rola ta jest niezwykle istotna dla funkcjonowania gospodarstwa, ale równie konieczna w pracy terapeutycznej. To sami mieszkańcy, którzy przyszli do „Barki” z różnymi życiowymi problemami, biorą odpowiedzialność za powodzenie idei i działalność wspólnoty. Sami wykazują chęć poszerzania swojej wiedzy na temat zarządzania gospodarstwem ekologicznym. Ucząc się na własnych błędach, przekazują przychodzącym do ośrodka zdobytą przez siebie wiedzę. I tak na przykład sami strzygą owce, doją kozy, pielęgnują sad starych drzew owocowych. Tym samym nawiązują oni kontakty konieczne dla właściwego prosperowania ich małej firmy i powoli zaczynają odnajdywać się w nowej rzeczywistości, przełamując w sobie strach przed podejmowaniem nowych działań.
Wyjazd za granicę, na szkolenie do Francji, był dla mnie dużym wyzwaniem. Nigdy nie wyjeżdżałem tak daleko, sam, bez znajomości języka, a pomimo to odnalazłem się tam, wśród obcych ludzi i teraz wiem, że wszędzie są podobne problemy. Musimy sobie z nimi radzić, jak tylko umiemy. A jedyne, co możemy zaoferować, to nasza praca i chęć niesienia pomocy. Ważna jest również rozmowa z innym człowiekiem. Wtedy nie tylko zdobywamy doświadczenie, ale czujemy, że jesteśmy potrzebni innym – mówi jeden z mieszkańców ekofarmy w Chudobczycach. Dzięki dostrzeżeniu potrzeby pracy z ludźmi, budują się więzi i środowisko, w którym integracja wyrywa ludzi z marazmu i pokazuje alternatywę dla dotychczasowego stylu życia. Mając możliwość funkcjonowania w normalnych warunkach, w systemie kontaktów międzyludzkich, podopieczni „Barki” zaczynają dostrzegać sens życia. Znajdują cel w codziennym wstawaniu, chodzeniu do pracy, pomaganiu innym. Potrzebujący nie dostają tylko dachu nad głową, otrzymują dużo więcej. Dzięki nauce podnoszą swoje kwalifikacje, a dzięki obcowaniu z innymi mogą liczyć na wsparcie i zachętę do samorozwoju.

rzuceni na głęboką wodę

Ośrodek w Chudobczycach działa od 1996 roku. Na początku całym majątkiem wspólnoty były bloki, które szybko zaadaptowano i stworzono w nich mieszkania. Wkrótce przejęto okoliczny dworek, będący dzisiaj centrum edukacyjnym i miejscem spotkań mieszkańców w ważnych momentach ich życia. Po budynkach przyszedł czas na ziemię. Ostatnim etapem było przejęcie 460-hektarowe gospodarstwa. Wtedy pojawiły się pytania i wątpliwości. Co tu można robić? Na ile ludzie wywodzący się z różnych środowisk mogą poczuć się rolnikami? Rozwiązanie pojawiło się ze strony Funduszu na Rzecz Globalnego Środowiska (GEF), który daje granty na projekty z zakresu ochrony przyrody. Wkrótce okazało się, że te plany można połączyć z działalnością „Barki”. – Kiedy dowiedzieliśmy się, że jest taka możliwość, że możemy otrzymać pieniądze, które pozwolą nam wystartować, od razu zdecydowaliśmy się przekształcić konwencjonalne, zaniedbane gospodarstwo w coś na kształt ekofarmy. Było to z naszej strony ryzyko, bo przecież nikt z nas nie miał na tyle wiedzy, żeby wziąć na siebie odpowiedzialność za powodzenie całego przedsięwzięcia. Jednak małymi kroczkami, z pomocą GEF-u, udało nam się… Pomysłów było wiele. Zaczęło się od odnowienia parku rosnącego wokół dworku. Później przyszła kolej na bardziej odpowiedzialne przedsięwzięcia. Drugi pomysł, który realizowany jest do dzisiaj, to odtworzenie ginącej rasy świni złotnickiej pstrej. Po dobrych doświadczeniach z hodowlą świń, kolejnym szczeblem w drabinie rozwoju mieszkańców wspólnoty w Chudobczycach stała się ochrona starych drzew owocowych. Mała szkółka z blisko dwudziestoma gatunkami jabłoni rozrosła się w 4-hektarowy sad.

na fali pierwszych sukcesów

Za łączenie aspektu ekologicznego ze społecznym w 1997 roku fundacja otrzymała I Nagrodę Polską i II Europejską Henry Ford Conservations Award. Nagrodzony projekt o nazwie „Odrzuceni ratują odrzucone” pokazał, że rzeczy robione w małej skali mogą przynosić dużo większe efekty. To był punkt zwrotny w historii organizacji. Mieszkańcy „Barki” nabrali pewności, że ich praca i wysiłek nie idą na marne. Gospodarstwo zaczęło się rozrastać i unowocześniać. Z hodowli świń powstały kolejne hodowle zachowawcze, założono chów kurek zielononóżek i królika popielańskiego. Posadzono także kilka tysięcy drzew.

Za pierwszymi sukcesami przyszły następne. Zbudowano oczyszczalnie ścieków, powoli przekształcając konwencjonalne gospodarstwo w farmę ekologiczną. Szukano rozwiązań, które w niesprzyjających warunkach pozwoliłyby na przyzwoite funkcjonowanie społeczności. Skonstruowano małą rafinerię produkującą biopaliwo z rzepaku, zaopatrując się tym samym w tani i naturalny system paliwowy. Korzystają na tym również okoliczni rolnicy. Uzyskane w ten sposób paliwo można stosować w czystej postaci do silników średnioobrotowych, tzn. silników powszechnie instalowanych w maszynach rolniczych. Z 400 litrów oleju rzepakowego uzyskuje się jednorazowo ok. 340 – 350 litrów biopaliwa. Przeskakując problem trudnej uprawy rzepaku, olej jadalny produkuje się z mało wymagającej lnianki, która do tej pory była rośliną uprawianą wyłącznie w instytutach naukowych. Hodowla zwierząt nie ogranicza się tylko do chowu świń. Obok trzody swoje miejsce mają kozy i owce.

złapać wiatr w żagle

Chociaż nie zawsze było tak jasno, a problemy finansowe studziły zapał rolników-amatorów, dzisiaj fundacja optymistycznie patrzy w przyszłość. Krok po kroku własną pracą doszła do momentu, kiedy znajdują się chętni na kupno wytwarzanych przez nią produktów. Założyciele osady i współtworzący ją mają dziś pewność, że kierunek ich działalności został prawidłowo obrany. „Barka”, dając schronienie i opiekę osobom z marginesu społecznego, jednocześnie stwarza im miejsce w gospodarczej rzeczywistości. Terapia osób bezdomnych i odtrąconych przez społeczeństwo doskonale wpisuje się w ideę ochrony środowiska. Do dzisiaj w Chudobczycach mieszka i pracuję kilka osób. Najpierw od podstaw sami założyli oni hodowlę zwierząt, później – uprawę warzyw. Postarali się o odnawialne źródła energii: paliwo z rzepaku i ogrzewanie wierzbą energetyczną. Prowadzą także sklep, sprzedając towary z tak zwanej „drugiej ręki”. Działania te realizowane są z dużym powodzeniem, pomimo że gdzie indziej okazały się nieopłacalne. Projekty „Barki” nie miałby szans w gospodarstwach zintensyfikowanych. Ten sukces fundacja zawdzięcza ludziom, którzy pracują na niego własnymi rękami. Pomagając sobie, ratując się przed życiem w zaniedbanym środowisku, spłacają dług za błędy popełnione w przeszłości. Propagując zmagania w kierunku polepszenia warunków naturalnych, odwdzięczają się drugiemu człowiekowi, który nie jest obojętny na ich los. O zaletach rolnictwa ekologicznego nie trzeba nikogo przekonywać. Perspektywa społecznej integracji sprawia, że obok wymiernych korzyści ekonomicznych i przyrodniczych przynosi ono równie ważną zaletę, jaką jest tworzenie więzi międzyludzkich. Odrzucenie społeczne mieszkańców wspólnoty w Chudobczycach uwrażliwiło ich na los przyrody. Taką równowagę i harmonię współżycia człowieka z naturą można zilustrować słowami Cycerona: „Ziemia nigdy nie oddaje bez procentu tego, co otrzymała”

Ula Kłobuszewska
Więcej informacji na stronie:
www.barka.org.pl

Dzień Praw Zwierząt został ustanowiony przez Klub Gaja w 1997 roku. W tym roku uroczyste obchody Dnia Praw Zwierząt Klub Gaja organizuje w Bibliotece Śląskiej w Katowicach 21 maja, ale to dzień działania dla każdego – na jego własnym talerzu. Jedz z klimatem, który ze względu na kosztowną dla środowiska działalność człowieka zmienia się na jego niekorzyść! Jedz z klimatem tak, aby sprzyjało to twojemu zdrowiu, zwierzętom i środowisku naturalnemu! Jedz z klimatem, by poprawiać jakość swojego życia i innych stworzeń wokół! Dlatego Klub Gaja realizuje program Pomagamy zwierzętom – chronimy klimat nad którym przyjął patronat Minister Środowiska, a dofinansowany jest ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Więcej o programie na http://www.klubgaja.pl/projekty/pomagamy_zwierzetom/  

Znana aktorka Magdalena Różczka przestała jeść mięso sześć lat temu. Teraz czuję, że jestem w zgodzie ze sobą, a na kawałek mięsa patrzę prawie jak na kawałek człowieka. -  wyjaśnia aktorka. Chętnie przyłączam się do kampanii Klubu Gaja, bo  bardzo chciałabym, aby ludzie nie jedli mięsa, a tym samym przestali dla tego celu zabijać zwierzęta. – dodaje Magdalena Różczka.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa uważa, że światowa hodowla zwierząt wywiera tak głębokie oddziaływanie na środowisko, iż powinna być jednym z wiodących obszarów zainteresowania międzynarodowej polityki środowiskowej. Podawane liczby pozbawiają złudzeń: co roku na świecie hoduje się 60 miliardów zwierząt na mięso, mleko, jaja i skóry. Do roku 2050 liczba ta może wzrosnąć do 120 miliardów. A jakie będą koszty środowiskowe? Odpowiedź nawet w przybliżeniu jest trudna do oszacowania.

Chcielibyśmy aby dzień 22 maja był dniem, w którym restauracje, stołówki szkolne, uczelniane pracownicze specjalnie zaproszą na obiady bezmięsne. Warto! Będzie smacznie, pożytecznie i zdrowo! Zwierzęta w hodowli produkcyjnej są nastawione na dużą wydajność. To nasila u nich stres, prowadzi do pogorszenia stanu zdrowia, a zatem zwiększa możliwość zapadania na choroby. Najnowsze oszacowania ekspertów służby zdrowia sugerują, że redukcja dziennego spożycia mięsa w krajach wysoko rozwiniętych o ok. 60% może przyczynić się do zredukowania chorób nadwagi i otyłości. Ograniczenie konsumpcji mięsa czerwonego lub przetworzonego zaleca także Światowy Fundusz Badań nad Rakiem. Te rodzaje mięs wymieniane są jako przekonująco udokumentowane przyczyny nowotworów w układzie pokarmowym człowieka.

Produkcja zwierzęca według ONZ jest to źródło 18% światowych emisji gazów cieplarnianych (GC). Trudno wyobrazić sobie codzienny jadłospis bez artykułów, które pochodzą od zwierząt, można jednak dążyć do zmian w ich produkcji, dystrybucji i  konsumpcji. Ale do takich zmian mogą dążyć tylko świadomi konsumenci. Wpływ wciąż powiększanych zasobów zwierząt hodowlanych na stan Planety wymaga innowacyjnych rozwiązań. Osobiście uważam, że najważniejsze są wiedza i świadomość. Nazywam to „ekologią świadomości – wyborami pomiędzy”. Świadomy wybór pomiędzy skrajnościami może zagwarantować nam wolność osobistą i utrzymanie jakości życia na dobrym poziomie, bo produkowane przez ludzi cielęcina, piersi z kurczaka, parówki czy schabowe nie tylko powodują kłopoty zdrowotne. Przemysłowe hodowle zwierząt odpowiadają za zmiany klimatyczne i zanik bioróżnorodności na naszej planecie. A przecież to właśnie bioróżnorodność – bogactwo gatunków, ma zasadnicze znaczenie dla dobrostanu ludzi i dla podtrzymania życia na Ziemi. - mówi Jacek Bożek.

Ważnym elementem programu Pomagamy zwierzętom – chronimy klimat jest wydany przez Klub Gaja w jęz. polskim raport: Globalne ostrzeżenie: zmiany klimatyczne, a dobrostan zwierząt hodowlanych. Przygotowany przez brytyjskie pozarządowe stowarzyszenie Compassion in World Farming (CIWF) opisuje wpływ hodowli zwierzęcej na globalne ocieplenie. To pierwszy tego typu raport w Europie! Dostępny na stronach Klubu Gaja:

http://www.klubgaja.pl/_pliki/klubgaja-ocieplenie-pl.pdf

Polecamy także nasz film Zwierzęta, a klimat

Dla wolontariuszy i sympatyków działań Klubu Gaja Dzień Praw Zwierząt jest kluczowym wydarzeniem. Organizacja była jedną z pierwszych w Polsce, która poprowadziła społeczne kampanie na rzecz zagwarantowania w polskim ustawodawstwie praw chroniących zwierzęta przed niehumanitarnym traktowaniem. Po kilku latach działań, w 1997 r. Sejm RP przyjął Ustawę o ochronie zwierząt, a z okazji Dnia Praw Zwierząt Klub Gaja wręcza nagrody Współodczuwania ludziom, instytucjom, firmom i placówkom edukacyjnym, które swoimi działaniami w skuteczny sposób sprzyjają społecznej promocji praw zwierząt.

W programie obchodów Dnia Praw Zwierząt w Bibliotece Śląskiej w Katowicach (od godz.11.30) zaplanowano: konferencję prasową, wręczenie nagród „Współodczuwania”, prezentację dobrych praktyk podejmowanych przez instytucje i placówki edukacyjne realizujące program Pomagamy zwierzętom – chronimy klimat oraz działania artystyczne przygotowane przez Górnośląskie Centrum Kultury.